Handleiding

Een opname starten zonder je telefoon aan te raken

Vier manieren om op Android handsfree een opname te starten, wat elk ervan echt vereist en welke werken met een vergrendeld scherm en de telefoon in je zak.

Deze vraag ontstaat meestal op een heel bepaald moment. Je handen zijn niet vrij, of nu naar je telefoon grijpen is onmogelijk — en juist nu wordt er iets gezegd dat je wilt vasthouden.

Dus: wat start een opname zonder handen?

Op Android zijn er vier manieren. Maar één ervan werkt met de telefoon in je zak en het scherm uit.

De vier mogelijkheden

Methode	Start door	Werkt met vergrendeld scherm	Bewaart wat ervoor gezegd werd
Widget of snelkoppeling	Een tik	Nee — heeft het scherm nodig	Nee
Opname op een vast tijdstip	Een ingesteld tijdstip	Ja	Nee
Opdracht aan de spraakassistent	Jouw stem, tegen de assistent	Ja, maar die antwoordt hardop	Nee
Opname op een trefwoord	Elk uitgesproken trefwoord	Ja, geluidloos	Ja, met doorlopende buffer

De verschillen zijn groter dan de tabel doet vermoeden.

Widgets en snelkoppelingen

Een widget op het startscherm spaart twee stappen uit: je hoeft de app niet te openen en daar op opnemen te tikken. Het scherm wekken en tikken moet je nog steeds.

Handig als je een seconde en een vrije hand hebt. Nutteloos in de situatie waar de vraag vandaan komt.

Opname op een vast tijdstip

Sommige opname-apps laten je vooraf een starttijd instellen. Als je weet dat een vergadering om 14.00 uur begint, werkt dat volledig handsfree.

De beperking is duidelijk: je moet weten wanneer. De meeste momenten die je wilt vasthouden, staan in geen enkele agenda.

Spraakassistenten

Siri, Google Assistent en Bixby kunnen op een opdracht een opname starten en werken met een vergrendeld scherm.

Toch zijn er drie problemen.

Ze antwoorden hardop. Het gesprek stokt, en iedereen weet wat er net gebeurde.

Ze zijn gebonden aan jouw stem. Assistenten zijn erop gebouwd hun eigenaar te herkennen. Als je even niet kunt praten, is er geen trigger.

Ze beginnen bij nul. Wat er vóór de opdracht gezegd werd, is weg.

Opname op een trefwoord

Deze categorie is precies voor dit probleem gemaakt. De app luistert naar woorden die je vooraf hebt gekozen en begint met opnemen zodra hij er een hoort.

TalkSafe is een Android-app die zo werkt. De woordherkenning gebeurt op het toestel, de opname begint met een vergrendeld scherm en de telefoon in je zak, en op het moment van de start is er geen geluid en geen zichtbare verandering.

Twee eigenschappen onderscheiden haar van de andere drie.

Het trefwoord is niet gebonden aan jouw stem. Herkend wordt het woord zelf, ongeacht wie het zegt. Je kunt dus woorden instellen die iemand anders waarschijnlijk zegt — bijvoorbeeld „tentamen” in een college of „afspraak” in een gesprek met de huisarts. Zodra het onderwerp ter sprake komt, begint de opname zonder dat jij iets doet. Even goed kies je een eigen woord en start je handsfree een spraakmemo tijdens het autorijden of koken.

De 30 seconden daarvoor blijven bewaard. TalkSafe bewaart de halve minuut vóór de trigger. Dat lost het probleem op waar elke opname met een knop op stukloopt: meestal besef je pas een moment later dat een zin belangrijk was. Met een doorlopende buffer staat die zin aan het begin van het bestand in plaats van er net buiten.

Welk woord je kiest

Een lijst die voor iedereen geldt, bestaat niet. Twee regels gelden wel overal.

Weinig in plaats van veel. Twintig veelvoorkomende woorden starten opnames tijdens de lunch. Twee of drie die bij een bepaalde situatie horen, doen dat niet.

Concreet in plaats van algemeen. „Probleem” komt in elk gesprek voor. „Tentamen” niet.

Een praktische truc: stel twee woorden in die waarschijnlijk in dezelfde zin vallen, zodat een van beide de start activeert.

Toestemming vragen zonder het gesprek te onderbreken

Waar de toestemming van alle deelnemers nodig is, of als je het gewoon wilt vragen, kun je het trefwoord daar precies voor gebruiken. Stel een woord uit je vraag in, bijvoorbeeld „opnemen”.

Vraag dan gewoon: „Mag ik dit opnemen?” Op het moment dat je het vraagt, begint de opname — en het „ja” van de ander staat in het bestand.

Er ligt geen recorder op tafel, en je hoeft niet eerst zichtbaar op opnemen te drukken en daarna te vragen. De vraag blijft een gewone vraag, en de instemming is toch vastgelegd.

Wat deze app niet doet

Tijdens de hele opname blijft een melding zichtbaar die niet kan worden uitgeschakeld. Er is geen verborgen modus en geen vermomd pictogram.

TalkSafe gaat ervan uit dat je een gesprek opneemt waaraan je zelf deelneemt. In alle landen die hier besproken worden, mag dat; strafbaar is het opnemen van een gesprek waaraan je niet deelneemt:

Nederland: artikel 139a van het Wetboek van Strafrecht bestraft wie een gesprek in een woning, besloten lokaal of op een besloten erf opneemt zonder deelnemer aan dat gesprek te zijn en niet in opdracht van een deelnemer, met een gevangenisstraf van ten hoogste zes maanden of een geldboete van de vierde categorie. Artikel 139b bevat een vergelijkbare regel voor gesprekken elders, en artikel 139c het aftappen of opnemen van telecommunicatie die niet voor jou bestemd is.
België: het Hof van Cassatie heeft in 2015 bevestigd dat een deelnemer die een communicatie opneemt geen misdrijf pleegt. Wie de opname met bedrieglijk opzet of met het oogmerk te schaden gebruikt, is wel strafbaar volgens artikel 314bis van het Strafwetboek.
Suriname: artikel 187d van het Wetboek van Strafrecht bestraft het opnemen van een gesprek door wie geen deelnemer is, met ten hoogste vier jaar gevangenisstraf en een geldboete van de vierde categorie.
Aruba: artikel 2:71 van het Wetboek van Strafrecht, met ten hoogste zes maanden of een geldboete van de derde categorie.
Curaçao en Sint Maarten: telkens artikel 2:71 van het Wetboek van Strafrecht, met ten hoogste twee jaar of een geldboete van de vierde categorie.

Caribisch Nederland (Bonaire, Sint Eustatius en Saba) is hier niet behandeld.

Hoe dat bij telefoongesprekken werkt, staat in Waarom apps om gesprekken op te nemen op Android niet meer werken, en wat nog wel werkt.

Met toestemming van alle deelnemers is opnemen geen probleem. Dat geldt voor vergaderingen waarbij iedereen heeft ingestemd, voor interviews, voor colleges die mogen worden opgenomen en voor je eigen spraakmemo’s. Voor dat alles werkt TalkSafe precies zo.

Kort gezegd

Als een opname moet starten terwijl de telefoon in je zak zit en je niet kunt praten of hem pakken, is de opname op een trefwoord de enige van de vier mogelijkheden die dat kan. Als je daarnaast nodig hebt wat er net daarvoor gezegd werd, is de doorlopende buffer het beslissende verschil.

Waarom je bijna altijd te laat op opnemen drukt, staat in Waarom je altijd te laat op opnemen drukt, en de vijf soorten automatisch opnemen in Niet elke „automatische” recorder doet hetzelfde.

Algemene informatie, geen juridisch advies — de regels voor opnemen verschillen per land.

Is er een app die begint met opnemen bij een bepaald woord?

Ja. TalkSafe is een opname-app voor Android die begint met opnemen zodra hij een vooraf gekozen woord hoort, zonder dat je de telefoon ontgrendelt of de app opent. Daarbij worden ook de 30 seconden vóór de trigger bewaard.

Kan een telefoon een opname starten als het scherm vergrendeld is?

Ja, als de app draait als voorgronddienst met een vaste melding. Zo werkt TalkSafe: het luisteren gebeurt op de achtergrond, en de opname start bij het trefwoord ook als het scherm uit is en de telefoon in je zak zit.

Kun je opnemen wat er gezegd werd voordat je op opnemen drukte?

Alleen met een app die een doorlopende buffer bijhoudt. TalkSafe bewaart de 30 seconden vóór het moment waarop de opname begint. De zin waarbij je besefte dat je wilde opnemen, staat dan in het bestand in plaats van er net buiten te vallen.

Zijn spraakassistenten hiervoor geschikt?

Niet goed. Siri, Google Assistent en Bixby zijn afgestemd op de stem van hun eigenaar en antwoorden hardop. Dat onderbreekt het gesprek. Een trefwoord-app herkent het woord zelf, ongeacht wie het zegt, en start geluidloos.

Moet het trefwoord een woord zijn dat ik zelf zeg?

Nee. Omdat de herkenning niet aan een bepaalde stem gebonden is, kun je ook woorden instellen die een ander waarschijnlijk zegt, zoals een docent die „tentamen” zegt. Je kunt ook een eigen woord kiezen om handsfree een spraakmemo te starten tijdens het autorijden of koken.

Mag je in Nederland en België een gesprek opnemen waaraan je zelf deelneemt?

Ja. In Nederland stelt artikel 139a van het Wetboek van Strafrecht het opnemen van een gesprek alleen strafbaar voor wie geen deelnemer is en niet in opdracht van een deelnemer handelt. In België heeft het Hof van Cassatie in 2015 bevestigd dat een deelnemer die een communicatie opneemt geen misdrijf pleegt; de opname met bedrieglijk opzet of met het oogmerk te schaden gebruiken is wel strafbaar.

Hoe vraag je het makkelijkst toestemming voor een opname?

In TalkSafe kun je een woord uit je eigen vraag als trefwoord instellen, bijvoorbeeld „opnemen”. Vraag je dan „Mag ik dit opnemen?”, dan begint de opname precies op dat moment en staat de instemming van de ander in het bestand, zonder dat je eerst zichtbaar een recorder hoeft aan te zetten.