Masaya ses kayıt cihazı koyduğunuzda görüşme değişir

Birinin karşısında oturuyorsunuz. O gece ne olduğunu anlatmak üzere.

Şimdi telefonu çıkarıp kayda bassanız, bakışı telefona gider. Ve sonra söyledikleri başka bir şey olur.

Kayıt cihazı ortaya çıktığı anda insanlar tutanak için konuşmaya başlar. Türkiye'de buna bir kural eklenir: sormak gerekir. Soru kaydı kendisi başlatabilir.

Bu kimlerin sorunu

Oturup dinlemeye dayanan meslek sanıldığından fazladır ve neredeyse hepsi görüşmeyi sonra doğru aktarmak zorundadır.

Ortak noktaları tek: hepsi kendi katıldıkları görüşmeleri kaydeder ve hepsi aynı anda takılır.

Cihaz çıkınca ne olur

İnsanlarla mesleği gereği görüşen herkes bu sahneyi bilir.

Cihaz masaya konur ve görüşmenin niteliği değişir. Karşınızdaki artık ne olduğunu anlatmaz, ifade verir. Cevaplar kısalır, ifadeler dikkatlileşir. Aradığınız ayrıntı “onu kayıt kapalıyken söylerim” olur.

Görüşmenin ortasında telefona uzanmak, kilidi açmak, uygulamayı bulmak da aynı kopukluğu yaratır. Bir düğmeyle başlayan kayıt, düğmeye basma hareketiyle görüşmeyi bozar.

Türkiye’de önce sormak

Teknikten önce hukuk — çünkü Türkiye birçok ülkeden burada ayrılır.

Türk Ceza Kanunu’nun 133. maddesinin 2. fıkrası, katıldığınız aleni olmayan bir söyleşiyi diğer konuşanların rızası olmadan kaydetmeyi altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırır. Dedektiflik ya da basın kartı bunu değiştirmez. 1. fıkra, başkaları arasındaki konuşmayı kaydetmeyi iki yıldan beş yıla kadar hapis ile cezalandırır; bir odaya cihaz bırakıp çıkmak ya da birinin arabasına saklamak bu kapsamdadır. Uygulama bunun için yapılmamıştır.

Yargıtay’ın tanıdığı istisna dardır: kişinin ani bir suçla karşılaştığı ve olayı başka yolla ispat etme imkânının bulunmadığı durumlar. Planlı bir görüşme bu istisnaya girmez. Ayrıntılar Gizli ses kaydı almak suç mu? Türkiye’de kendi konuşmanızı kaydetmek de suç yazısında.

Soru, başlatma düğmesi olsun

Sormak görüşmeyi bölmek demek değildir. Yeter ki soru kaydı kendisi başlatsın.

TalkSafe, önceden belirlenen bir kelimeyle kayda başlayan ve ekran kilitliyken çalışan bir Android ses kayıt uygulamasıdır. Kendi sorunuzdaki bir kelimeyi belirleyin, örneğin “kayıt”. “Kayıt alabilir miyim?” diye sorarsınız ve kayıt tam o anda başlar. “Evet” dosyadadır — TCK 133/2’nin aradığı rıza tam olarak budur. Önceden göz önünde açılan bir cihaz yok, cebe giden bir el yok.

Görüşme yapan herkese yarayan iki nokta daha:

Önceki 30 saniye kalır. Dosya anahtar kelimeden 30 saniye önce başlar, görüşmenin girişi de içindedir. Ayrıntı: Kayıt tuşuna neden hep geç basılır.

Anahtar kelime sesinize bağlı değildir. Herkesin kayda razı olduğu bir görüşmede, karşı tarafın söyleyeceği bir kelime de olabilir. Ayrıntı: Önce bir şey söylersiniz.

Kayıt delil olursa

Görüşme kayıtları çoğu zaman başka birinin önüne gider: bir müvekkil, bir işveren, bir mahkeme. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 189. maddesinin 2. fıkrasına göre hukuka aykırı elde edilmiş deliller dikkate alınamaz; rızayla alınmış bir kayıtta ise asıl soru dosyanın değiştirilip değiştirilmediğidir.

TalkSafe’te kırpma orijinali korur ve bölümü yeni dosya olarak kaydeder; yapay zekâ gürültü giderme cihazda bir kopyayı temizler. Ayrıntı: Android’de bir ses kaydı orijinali kaybetmeden nasıl kırpılır.

Kısaca

• Görünen bir kayıt cihazı görüşmeyi değiştirir.
• Türkiye’de katıldığınız görüşmeyi kaydetmek için de rıza gerekir (TCK 133/2).
• Kendi sorunuzdaki kelime anahtar kelime olunca soru kaydı başlatır — telefona uzanmadan, “evet” dosyada.
• Başkalarının konuşmasını kaydetmek daha ağır bir suçtur (TCK 133/1).
• Delil için orijinali olduğu gibi saklayın.

Polisi kaydetmeyi yasaklayan EGM genelgesinin Danıştay tarafından iptali ve polisle konuşmanın ses kaydı Polisi kaydetmek yasak mı? Görüntü çekmek, ses kaydı ve Danıştay kararı yazısında.

Genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir. Somut bir durum için bir avukata danışın.