Gizli ses kaydı almak suç mu? Türkiye'de kendi konuşmanızı kaydetmek de suç

İş yerinde birdenbire tazminatsız çıkıştan söz edilen bir görüşme. Depozitoyu farklı hatırlayan bir ev sahibi. Bir noktada aklınıza gelir: Bunu kaydetmeliydim.

Hemen ardından soru: Kaydedebilir miyim?

Türkiye'de cevap birçok ülkeden daha sıkıdır. Konuşmaya katılmanız, onu rızasız kaydetmenize izin vermez.

Bir bakışta

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti burada ele alınmamıştır.

TCK 133: katılımcı da kapsamda

Türk Ceza Kanunu’nun 133. maddesi üç ayrı fiili düzenler.

1. fıkra: Kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaları, taraflardan herhangi birinin rızası olmadan bir aletle dinlemek veya ses alma cihazıyla kaydetmek iki yıldan beş yıla kadar hapis gerektirir.

2. fıkra: Katıldığınız aleni olmayan bir söyleşiyi, diğer konuşanların rızası olmadan ses alma cihazıyla kaydetmek altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir.

3. fıkra: Bu yollarla elde edilen verileri hukuka aykırı olarak ifşa etmek iki yıldan beş yıla kadar hapis ve dört bin güne kadar adli para cezası gerektirir.

İkinci fıkra belirleyicidir. Birçok ülkede konuşmanın tarafı olmak kaydı serbest bırakır; Türkiye’de bırakmaz. Rıza, kaydı hukuka uygun kılan şeydir.

Mahkemede: hukuka aykırı delil yasağı

Anayasa’nın 38. maddesi kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulguların delil olarak kabul edilemeyeceğini söyler. Hukuk davalarında Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 189. maddesinin 2. fıkrası aynı kuralı koyar: hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz.

Yani rızasız alınmış bir kayıt, kural olarak hem suç oluşturur hem de mahkemede işe yaramaz.

Yargıtay’ın dar istisnası

Yargıtay, bu kurala dar bir istisna tanıyan kararlar vermiştir. Kişinin ani bir suçla karşılaştığı — örneğin tehdit veya hakarete uğradığı —, delili sonradan elde etme ve yetkili makama başvurma imkânının bulunmadığı ve olayı başka bir yolla ispat etme imkânı olmadığı durumlarda yapılan kayıt hukuka uygun kabul edilmiştir.

Kararlarda öne çıkan sorular şunlardır: Başka türlü ispat imkânı var mıydı? Kayıt önceden planlanmış mıydı, yoksa o anda mı yapıldı? Ölçülülük gözetildi mi? Kaydın düzenlenip düzenlenmediği ve hangi koşullarda yapıldığı da incelenir.

Bu bir genel izin değildir. Planlı, önceden kurulmuş bir kayıt bu istisnaya girmez.

Kaydı yaymak ayrı bir suçtur

Kaydı bir mahkemeye ya da savcılığa sunmak bir şeydir; aile grubuna, sosyal medyaya ya da iş yerindeki birine göndermek başka bir şey. TCK 133/3 hukuka aykırı ifşayı ayrıca cezalandırır. Ayrıntılar Bir kayıtla ne yapmalı, ne yapmamalı yazısında.

Yurt dışında yaşıyorsanız

Bulunduğunuz ülkenin hukuku geçerlidir. Türklerin çok yaşadığı ülkelerde durum farklıdır:

• Almanya: Ceza Kanunu’nun 201. paragrafı, başkasının aleni olmayan sözünü yetkisiz olarak kaydetmeyi konuşmaya katılan için de suç sayar; cezası üç yıla kadar hapis veya para cezasıdır.
• Avusturya: Ceza Kanunu’nun 120. paragrafının 1. fıkrası, kendisi için olmayan bir sözü kayıt cihazıyla öğrenmeyi cezalandırır; katıldığınız görüşme sizin içindir. Ancak kaydı konuşanın rızası olmadan üçüncü kişiye vermek 2. fıkraya göre suçtur.
• Hollanda: Ceza Kanunu’nun 139a maddesi yalnızca konuşmaya katılmayan birinin kayıt yapmasını cezalandırır.
• Belçika: Yargıtay 2015’te bir iletişimi kaydeden katılımcının suç işlemediğini teyit etti; kaydı zarar verme amacıyla kullanmak 314bis maddesine göre suçtur.

Diğer ülkeler burada ele alınmamıştır.

Uygulama nerede devreye giriyor

TalkSafe, önceden belirlediğiniz bir kelimeyi duyduğunda kayda başlayan, ekran kilitliyken çalışan ve başlangıçtan önceki 30 saniyeyi dosyaya ekleyen bir Android ses kayıt uygulamasıdır. Odadaki mikrofonun duyduğunu, yani katıldığınız konuşmayı kaydeder. Gizli modu yoktur.

Türkiye’de en önemli kullanım bu yüzden rızanın kendisidir:

Rıza dosyada olur. Sorunuzdaki bir kelimeyi anahtar kelime olarak belirleyin, örneğin “kayıt”. “Kayıt alabilir miyim?” diye sorduğunuz anda kayıt başlar ve karşı tarafın “evet”i dosyadadır. TCK 133/2’nin aradığı rıza tam olarak budur.

Başlangıç kaçmaz. Önceki 30 saniye, fark etmekle harekete geçmek arasındaki anı kapsar. Ayrıntı: Kayıt tuşuna neden hep geç basılır.

Orijinal bozulmaz. Kırpma ve yapay zekâ gürültü giderme her biri yeni bir dosya oluşturur. Ayrıntı: Android’de bir ses kaydı orijinali kaybetmeden nasıl kırpılır.

Kısaca

• Katıldığınız konuşmayı rızasız kaydetmek suçtur (TCK 133/2), başkalarınınkini kaydetmek daha ağır bir suçtur (TCK 133/1).
• Hukuka aykırı kayıt kural olarak delil olmaz (HMK 189/2, Anayasa md. 38); Yargıtay’ın istisnası ani bir suç ve başka ispat imkânının yokluğuyla sınırlıdır.
• Kaydı yaymak ayrıca suçtur (TCK 133/3).
• Herkesin rızasıyla kayıt sorun değildir — ve rıza da kayda alınabilir.

Telefon görüşmelerinin Android’deki teknik durumu Android’de arama kaydı uygulamaları neden artık çalışmıyor, ve hâlâ ne çalışıyor yazısında.

Dedektif ve gazetecilerin görüşmeyi bozmadan nasıl kayıt alabileceği ve Türkiye’de sorunun neden kaydı başlatması gerektiği Masaya ses kayıt cihazı koyduğunuzda görüşme değişir yazısında.

Polisi kaydetmeyi yasaklayan EGM genelgesinin Danıştay tarafından iptali ve polisle konuşmanın ses kaydı Polisi kaydetmek yasak mı? Görüntü çekmek, ses kaydı ve Danıştay kararı yazısında.

İş yerinde mobbingin nasıl ispatlanacağı ve ses kaydının riskleri İş yerinde mobbing nasıl ispatlanır? Ses kaydı, tanık ve haklı fesih yazısında.

İş yerinde cinsel tacize uğrayınca ne yapılacağı, TCK 105 ve haklı fesih İş yerinde cinsel tacize uğradım, ne yapmalıyım? TCK 105, haklı fesih ve ses kaydı yazısında.

Senetsiz verilen borcun nasıl ispat edileceği ve zamanaşımı Borç verdim, senet yok, geri alamıyorum: nasıl ispat edilir, ne kadar sürem var? yazısında.

Ev sahibi depozitoyu vermediğinde üç aylık sınır, banka hesabı ve teslimdeki bildirim şartı Ev sahibi depozitoyu vermiyor: üç aylık sınır, banka hesabı ve teslimdeki bildirim şartı yazısında.

Israrlı takip suçunun nasıl ispatlanacağı ve şikâyet süresi Israrlı takip suçu nasıl ispatlanır? TCK 123/A, şikâyet süresi ve kendi sesinizle tutulan kayıt yazısında.

Sözlü sözleşmenin geçerliliği ve yazılı teklifle çeliştiğinde ne olduğu: Sözlü sözleşme geçerli mi? Geçerli, ama yazılı teklifle çelişince ne olur?.

İstifaya zorlandığınızda ikale, kıdem tazminatı ve işsizlik maaşı: İstifaya zorlama: Baskıyla imzalatılan istifa ve ikale sözleşmesi, kıdem tazminatı ve işsizlik maaşı.

Trafik kazasından sonra tutanak, kusur ve olay yerinde söylenenler: Trafik kazası yaptım, ne yapmalıyım? Kaza tespit tutanağı, kusur ve olay yerinde söylenenler.

Genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir. Yargıtay'ın istisnası somut olaya göre değerlendirilir; somut bir durum için bir avukata danışın.