Polisi kaydetmek yasak mı? Görüntü çekmek, ses kaydı ve Danıştay kararı

Gece bir yol kontrolü. Cama vuruluyor.

“Ehliyet ve ruhsat, lütfen.”

Bir el belgeleri uzatıyor, diğeri görünür şekilde direksiyonda duruyor. Konuşma tuhaf bir yöne giderse, telefona uzanıp kayda basmanın zamanı değildir.

Polisle konuşmak, katıldığınız bir konuşmadır. Türkiye'de görüntü çekmeyi yasaklayan genelge iptal edildi; ses kaydında ise TCK 133/2 hâlâ geçerli.

Bir bakışta

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti burada ele alınmamıştır.

Genelge ve Danıştay

Emniyet Genel Müdürlüğü, 27 Nisan 2021‘de 2021/19 sayılı bir genelge yayımladı. Genelge, polislerin görev sırasında vatandaşlar tarafından kaydedilmesinin engellenmesini ve buna devam edenler hakkında yasal işlem yapılmasını istiyordu; gerekçe olarak özel hayatın gizliliği ve görevin engellenmesi gösterilmişti.

Baroları, siyasi partileri ve gazeteci örgütlerini de kapsayan pek çok dava açıldı. Danıştay 10. Dairesi, 15 Eylül 2021‘de genelgenin yürütmesini oy birliğiyle durdurdu. Mahkemeye göre iletişim ve basın özgürlüğü ancak kanunla sınırlanabilir; Emniyet gibi bir idari makamın genelgesiyle getirilen böyle bir sınırlama Anayasa’ya uygun değildir. İçişleri Bakanlığı ve Emniyet’in itirazı reddedildi.

27 Aralık 2023‘te Danıştay 10. Dairesi genelgeyi oy birliğiyle iptal etti.

Yani polisin görev sırasında görüntüsünü çekmeyi yasaklayan bir düzenleme bugün yürürlükte değildir. Müdahaleyi fiziken engellemek ise ayrı bir konudur.

Ses kaydı: TCK 133/2 hâlâ geçerli

Görüntü ile ses aynı şey değildir. TCK 133/2, katıldığınız aleni olmayan bir söyleşiyi diğer konuşanların rızası olmadan ses alma cihazıyla kaydetmeyi altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırır.

Sokakta, herkesin önünde gerçekleşen bir polis müdahalesindeki konuşmanın “aleni” sayılıp sayılmayacağı, baktığımız kaynaklarda net bir şekilde çözülmüş değildir. Bu yüzden Türkiye’de en güvenli yol rıza istemektir.

Ses kaydının genel hukuku Gizli ses kaydı almak suç mu? Türkiye’de kendi konuşmanızı kaydetmek de suç yazısında.

Aşılmaması gereken çizgi

• Engellemeyin. Görüntü çekmek yasak değil; müdahalenin önüne geçmek başka bir şey.
• Güvenlik için verilen uzaklaşma talimatına uyun.
• Paylaşmadan önce düşünün. Kaydı delil olarak saklayın, paylaşmadan önce avukata danışın; ses içeriyorsa TCK 133/3’ü unutmayın.
• Ellerinizi görünür tutun. Kontrol sırasında cebe uzanmak yanlış anlaşılabilir.

Telefona uzanmak sorun olduğunda

Bir kontrol uyarı vermeden başlar. Ellerinizi görünür tutmanız istendiğinde telefonu çıkarmak, kilidini açmak ve kayda basmak tam da yanlış anlaşılabilecek harekettir.

TalkSafe, önceden belirlenen bir kelimeyle kayda başlayan ve ekran kilitliyken çalışan bir Android ses kayıt uygulamasıdır. Türkiye’de en güvenli yol rıza istemek olduğu için, kendi sorunuzdaki bir kelimeyi anahtar kelime yapın, örneğin “kayıt”. “Konuşmamızı kayda alabilir miyim?” diye sorduğunuz anda kayıt başlar ve cevap dosyadadır. Memur hayır derse, bunu da bilirsiniz.

Önceki 30 saniye de saklandığı için kontrolün başı da dosyadadır. Telefona dokunmadan kayıt başlatmak: Telefona dokunmadan kayda nasıl başlanır.

Kısaca

• Polisle konuşmak, katıldığınız bir konuşmadır.
• Görüntü çekmeyi yasaklayan EGM genelgesi Danıştay tarafından iptal edildi (2023).
• Ses kaydı için TCK 133/2 geçerli; en güvenli yol rıza istemek.
• Çizgi, müdahaleyi engellemektir.
• Paylaşmadan önce düşünün.

Masanın öbür tarafından — dedektif ve gazetecilerin görüşmeyi bozmadan nasıl kayıt alabileceği — Masaya ses kayıt cihazı koyduğunuzda görüşme değişir.

Trafik kazasından sonra tutanak, kusur ve olay yerinde söylenenler: Trafik kazası yaptım, ne yapmalıyım? Kaza tespit tutanağı, kusur ve olay yerinde söylenenler.

Genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir. Somut bir durum için bir avukata danışın.