Mag je de politie filmen of opnemen? Nederland en België

Een verkeerscontrole, ‘s avonds. Er wordt op het raam geklopt.

„Uw rijbewijs en kentekenbewijs, alstublieft.”

Eén hand geeft de papieren, de andere blijft zichtbaar op het stuur. Als het gesprek een vreemde wending neemt, is dit niet het moment om naar je telefoon te grijpen en op opnemen te drukken.

Een gesprek met een agent is een gesprek waaraan je deelneemt. In Nederland en België mag je het opnemen.

De landen naast elkaar

Suriname, Aruba, Curaçao, Sint Maarten en Caribisch Nederland zijn voor het filmen van de politie hier niet behandeld; voor het opnemen van je eigen gesprekken geldt daar dezelfde grens als in Nederland (art. 187d en 2:71 WvSr).

Nederland: zichtbaar filmen is een burgerrecht

Het Openbaar Ministerie stelde in 2024 dat filmen met een zichtbare camera een burgerrecht is, maar dat agenten hun werk ongestoord moeten kunnen doen.

Twee grenzen in het Wetboek van Strafrecht:

• Artikel 441b verbiedt het opzettelijk filmen van personen met een verborgen camera in de openbare ruimte, tenzij dat vooraf duidelijk is aangekondigd.
• Artikel 285d stelt doxing strafbaar: persoonsgegevens van een ander verspreiden om die ander vrees aan te jagen of ernstige overlast te bezorgen. Dat geldt ook voor agenten.

Een rechtmatig gemaakte opname mag dus niet automatisch online.

Je eigen gesprek met een agent

Voor geluid geldt de gewone regel. Artikel 139a Sr stelt het opnemen van een gesprek alleen strafbaar voor wie geen deelnemer is. Een gesprek met een agent waaraan je zelf deelneemt, mag je opnemen, ook zonder toestemming.

Een wettelijke regel die uitdrukkelijk zegt of een verdachte zijn eigen politieverhoor mag opnemen, hebben we niet gevonden. Vraag het vooraf aan de verhorende agent en bespreek het met je advocaat.

België: een agent mag niet laten wissen

Het Comité P stelde in 2017 dat een agent de beelden van iemand die een politieactie filmt niet mag wissen en de verwijdering ook niet mag opleggen. Volgens de federale politie bestaat een zelfstandig portretrecht in België niet; het volgt uit het recht op eerbiediging van het privéleven en moet worden afgewogen tegen de vrijheid van meningsuiting.

Voor geluid bevestigde het Hof van Cassatie in 2015 dat een deelnemer die een communicatie opneemt geen misdrijf pleegt. Strafbaar is het gebruik met bedrieglijk opzet of met het oogmerk te schaden (art. 314bis Sw.).

De grens die je niet overschrijdt

• Niet hinderen. Filmen mag, in de weg staan niet.
• Opvolgen als je wordt gevraagd afstand te nemen.
• Nadenken voor je publiceert. Bewaar de opname als bewijs en vraag advies voordat je haar online zet.
• Handen zichtbaar houden. In je zak grijpen tijdens een controle kan verkeerd worden begrepen.

Als naar je telefoon grijpen het probleem is

Een controle begint zonder waarschuwing. Als je is gevraagd je handen zichtbaar te houden, is je telefoon pakken, ontgrendelen en op opnemen drukken precies de beweging die verkeerd kan worden begrepen.

TalkSafe is een opname-app voor Android die begint met opnemen zodra hij een vooraf gekozen woord hoort. Woorden worden herkend wie ze ook zegt, dus je kunt woorden instellen die een agent waarschijnlijk zegt: „rijbewijs”, „legitimatie”. Hij werkt met een vergrendeld scherm, en omdat hij de 30 seconden daarvoor bewaart, staat het gesprek erin vanaf het kloppen op het raam.

Opnemen zonder je telefoon aan te raken: Een opname starten zonder je telefoon aan te raken. De algemene regels: Mag je een gesprek stiekem opnemen? In Nederland en België wel, als je zelf meepraat.

Kort gezegd

• Een gesprek met een agent is een gesprek waaraan je deelneemt; je mag het opnemen.
• Filmen met een zichtbare camera is in Nederland een burgerrecht; in België mag een agent wissen niet opleggen.
• Verborgen filmen in de openbare ruimte en doxing zijn in Nederland strafbaar.
• De grens is hinderen.
• Denk na voordat je publiceert.

Van de andere kant van de tafel — hoe rechercheurs en journalisten een gesprek vastleggen zonder het te breken — zie Leg een recorder op tafel en het gesprek verandert.

Wat je doet na een aanrijding en wat er met het gesprokene gebeurt: Aanrijding – wat te doen? Stoppen, het schadeformulier en de zin die nergens op papier komt.

Algemene informatie, geen juridisch advies. Raadpleeg voor een concreet geval een advocaat.