Seksuele intimidatie op het werk: melden, bewijzen en waarom je eigen opname telt

Een opmerking over je lichaam bij de koffieautomaat. Een appje laat op de avond, „als grapje”. Een hand die net te lang blijft liggen. Als je er iets van zegt, ben je „overgevoelig”.

En dan de vraag: hoe bewijs je iets waar niemand bij was?

Bij seksuele intimidatie draait het niet om één bewijsstuk, maar om een spoor: wat er gebeurde, wanneer je het meldde, en wat je meteen daarna vastlegde.

Nederland en België naast elkaar

Wat de wet seksuele intimidatie noemt

Artikel 7:646 lid 8 BW omschrijft seksuele intimidatie als verbaal, non-verbaal of fysiek gedrag met een seksuele connotatie dat als doel of gevolg heeft dat iemands waardigheid wordt aangetast — vooral als er een bedreigende, vijandige, beledigende, vernederende of kwetsende situatie ontstaat. De definitie gaat terug op de Europese richtlijn 2002/73/EG.

Twee dingen volgen daaruit:

• Aanraking is niet nodig. Opmerkingen, appjes, blikken en gebaren tellen mee.
• Het gevolg telt, niet wat de ander „bedoelde”.

Wat de werkgever moet doen

Artikel 3 lid 2 van de Arbeidsomstandighedenwet verplicht de werkgever beleid te voeren om psychosociale arbeidsbelasting te voorkomen of te beperken — en daaronder valt seksuele intimidatie. De risico’s horen in de RI&E; een vertrouwenspersoon en een klachtenregeling zijn de gebruikelijke manieren om dat in te vullen.

Daarom telt je schriftelijke melding: die legt vast vanaf wanneer de werkgever het wist.

Strafrecht: de openbare ruimte

Met de Wet seksuele misdrijven is sinds 1 juli 2024 het seksueel intimideren in de fysieke of digitale openbare ruimte strafbaar als overtreding (artikel 429ter Sr). Ernstigere vormen kunnen onder andere zedendelicten vallen.

Bewijzen: een spoor opbouwen

• Appjes, mails, chats — maak screenshots voordat ze verdwijnen.
• Getuigen — ook de collega aan wie je het meteen daarna vertelde.
• De schriftelijke melding bij leidinggevende, HR of vertrouwenspersoon, en de reactie.
• Medische en psychologische verslagen.
• Een gedateerd verslag van elk voorval: datum, tijd, plaats, letterlijke woorden, wie er in de buurt was.
• De opname van een gesprek waaraan je zelf deelneemt.

Je eigen gesprek opnemen mag

In Nederland is het opnemen van een gesprek waaraan je zelf deelneemt niet strafbaar; artikel 139a Sr gaat over het opnemen van gesprekken van anderen. In België pleegt een deelnemer die zijn eigen gesprek opneemt volgens het Hof van Cassatie geen misdrijf. Verspreiden is iets anders: de opname is voor wie je klacht behandelt, niet voor de groepsapp. Meer in Mag je een gesprek stiekem opnemen?

Waar TalkSafe helpt

Intimidatie kondigt zich niet aan. Tegen de tijd dat je je telefoon pakt, ontgrendelt en op opnemen drukt, is de zin al gevallen — en het gebaar zelf kan het erger maken.

TalkSafe is een opname-app voor Android die begint op een vooraf gekozen woord, werkt met vergrendeld scherm en de 30 seconden daarvoor in het bestand bewaart. Woorden worden herkend wie ze ook uitspreekt.

Een voor de hand liggende keuze is het woord dat je op dat moment zegt: „stop”. Zeg je „Stop daarmee”, dan begint de opname — en de 30 seconden daarvoor, met wat je ertoe bracht, zitten in het bestand. Ook je weigering staat erin, en die laat zien dat het gedrag ongewenst was.

Inkorten bewaart een nieuw bestand en laat het origineel ongemoeid — dat laat zien dat er niets is bewerkt. Meer in Een spraakopname inkorten op Android zonder het origineel te verliezen.

De app neemt op wat de microfoon in de ruimte hoort: het gesprek waaraan je deelneemt. Gesprekken van anderen opnemen is iets anders, en strafbaar.

België

Ongewenst seksueel gedrag op het werk valt onder de wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers, als psychosociaal risico. De werknemer wendt zich tot de preventieadviseur psychosociale aspecten of de vertrouwenspersoon.

Wie een verzoek tot formele psychosociale interventie indient, beschrijft de feiten nauwkeurig: wat, wanneer en waar, en door wie. Sinds 1 juni 2023 laat de preventieadviseur de werkgever weten dat het verzoek ongewenst seksueel gedrag betreft, zonder de inhoud prijs te geven — en dat de indiener beschermd is tegen nadelige maatregelen (artikel 32tredecies).

Juist daarvoor is een gedateerd verslag van elk voorval nuttig.

Suriname, Aruba, Curaçao en Sint Maarten zijn hier niet uitgewerkt.

Kort gezegd

• Seksuele intimidatie is ongewenst gedrag met een seksuele connotatie; aanraking is niet nodig (art. 7:646 lid 8 BW).
• De werkgever moet het voorkomen (Arbowet); meld schriftelijk.
• In België: preventieadviseur, nauwkeurige beschrijving van de feiten, bescherming voor de indiener.
• Je eigen gesprek opnemen mag in beide landen — verspreid het niet.

Gaat het niet om seksueel gedrag maar om pesten: Pesten op het werk.

Wat je daarna met een opname doet: Wat je met een opname doet, en wat je er niet mee doet.

Hoe je belaging (stalking) bewijst, staat in Stalking (belaging) bewijzen: wat artikel 285b Sr vraagt en hoe je een spoor opbouwt.

Algemene informatie, geen juridisch advies. Raadpleeg voor een concreet geval een advocaat arbeidsrecht.