Werk
Vaststellingsovereenkomst onder druk: 14 dagen bedenktijd, je WW, en waarom ontslag nemen in een opwelling niet altijd telt
In Nederland kun je een vaststellingsovereenkomst binnen 14 dagen zonder opgave van redenen ontbinden, of binnen drie weken als de bedenktermijn er niet in staat (art. 7:670b BW). Zelf ontslag nemen vraagt een duidelijke en ondubbelzinnige verklaring en kost in de regel je WW. In België wordt een beëindiging in onderling akkoord voor de werkloosheid behandeld als ontslag nemen. Je eigen gesprek opnemen mag in beide landen.
“Heb je even?”
In de vergaderruimte zitten je leidinggevende en iemand van HR. Op tafel ligt een stapel papier, al uitgeprint: een vaststellingsovereenkomst. “We denken dat het voor iedereen beter is. Als je vandaag tekent, regelen we een mooie vergoeding.”
Een paar weken later is er van dat gesprek nog één ding over: jouw handtekening.
Een vaststellingsovereenkomst kun je veertien dagen lang ongedaan maken. Wat je daarna nog hebt, is wat er in die kamer gezegd is.
Nederland en België naast elkaar
| Vraag | Nederland | België |
|---|---|---|
| Beëindiging met wederzijds goedvinden | Vaststellingsovereenkomst, schriftelijk | Beëindiging in onderling akkoord |
| Bedenktijd | 14 dagen, drie weken als die niet vermeld is (art. 7:670b BW) | Niet onderzocht |
| Zelf ontslag nemen | Duidelijke en ondubbelzinnige verklaring nodig | Schriftelijk betekend (art. 37 wet 1978) |
| Werkloosheidsuitkering | Eigen ontslag: in de regel geen WW; vaststellingsovereenkomst op initiatief werkgever: WW mogelijk | Eigen ontslag of onderling akkoord: verwittiging of uitsluiting 4–52 weken mogelijk |
| Eigen gesprek opnemen | Mag (art. 139a Sr) | Mag (Cassatie 2015) |
Suriname, Aruba, Curaçao, Sint Maarten en Caribisch Nederland zijn voor deze vraag niet onderzocht.
Nederland: veertien dagen om je te bedenken
Een vaststellingsovereenkomst (of beëindigingsovereenkomst) moet schriftelijk worden gesloten. Daarna heb je een wettelijk vangnet dat veel mensen niet kennen:
- Je kunt de overeenkomst binnen veertien dagen na het sluiten ontbinden met een schriftelijke verklaring aan de werkgever, zonder opgave van redenen (art. 7:670b lid 2 BW).
- Staat die bedenktermijn niet in de overeenkomst, dan heb je drie weken.
Dat betekent: tekenen in de kamer is niet onomkeerbaar. Maar het betekent ook dat je die twee weken moet gebruiken – en daarna telt vooral wat er gezegd is.
Je WW hangt af van wie het initiatief nam
- Vaststellingsovereenkomst op initiatief van de werkgever, zonder dringende reden: je bent dan niet verwijtbaar werkloos en WW is mogelijk. In de praktijk wordt in de overeenkomst opgenomen dat het initiatief bij de werkgever lag, dat er geen dringende reden is en dat de opzegtermijn in acht is genomen. Is de einddatum te vroeg, dan gaat de WW pas in na afloop van de fictieve opzegtermijn.
- Zelf ontslag nemen: in de regel verwijtbaar werkloos, en dan geen WW.
UWV kijkt naar de inhoud, niet alleen naar het etiket. “Op initiatief van de werkgever” moet ook kloppen.
Ontslag nemen in een opwelling telt niet altijd
Soms gaat het niet om een overeenkomst, maar om één zin. “Dan neem ik toch ontslag!” – na een gesprek waarin de druk opliep.
Volgens vaste rechtspraak vereist opzegging door de werknemer een duidelijke en ondubbelzinnige verklaring die gericht is op beëindiging. Een kantonrechter oordeelde dat een WhatsApp-bericht met de tekst “Ontslag mij omdat kan niet meer” geen zodanige verklaring was. Wel geldt: hoe langer je daarna handelt alsof het ontslag vaststaat, hoe moeilijker het wordt om je op een opwelling te beroepen.
Of iets een ondubbelzinnige ontslagname was, hangt dus af van wat er precies gezegd is, en in welke situatie.
Je eigen gesprek opnemen mag
In Nederland stelt artikel 139a van het Wetboek van Strafrecht alleen het opnemen strafbaar door iemand die geen deelnemer is. Een gesprek met je leidinggevende of HR waaraan je zelf deelneemt, mag je opnemen, ook zonder toestemming. De Hoge Raad oordeelde op 18 april 2014 dat in een civiele procedure niet als algemene regel geldt dat onrechtmatig verkregen bewijs buiten beschouwing blijft. Meer in Mag je een gesprek stiekem opnemen?.
Het probleem is het moment. Zo’n gesprek wordt kort van tevoren gepland, duurt tien minuten, en de zin die ertoe doet – “anders gaan we een andere weg” – valt zonder aankondiging. Voordat je je telefoon hebt gepakt, ontgrendeld en op opnemen gedrukt, is hij voorbij.
TalkSafe is een opname-app voor Android die begint met opnemen zodra hij een vooraf gekozen woord hoort. Woorden worden herkend wie ze ook zegt, dus je kunt instellen wat de andere kant in zo’n gesprek meestal zegt: “vaststellingsovereenkomst”, “vergoeding”, “beëindigen”. Hij werkt met een vergrendeld scherm, en de 30 seconden daarvoor staan in het bestand – de zin waardoor je doorhad wat er gebeurde, gaat niet verloren.
Gesprekken van anderen opnemen – je telefoon laten liggen in een kamer waar je wegloopt – is in beide landen strafbaar.
België
- Ontslag nemen: een opzegging door de werknemer moet schriftelijk worden betekend (artikel 37 van de wet van 3 juli 1978): afgifte tegen ontvangstbewijs, aangetekende brief of gerechtsdeurwaardersexploot.
- Werkloosheid: de RVA behandelt het verlaten van een passende dienstbetrekking zonder wettige reden als werkloosheid door eigen toedoen: een verwittiging of een uitsluiting van 4 tot 52 weken. Een beëindiging in onderling akkoord wordt daarbij in de regel gelijkgesteld met ontslag nemen, omdat je ermee hebt ingestemd.
- Opnemen: een deelnemer die een communicatie opneemt, pleegt volgens het Hof van Cassatie (2015) geen misdrijf, en het Hof bevestigde op 14 juni 2021 dat onrechtmatig verkregen bewijs in burgerlijke zaken in beginsel is toegelaten.
Kort gezegd
- Een vaststellingsovereenkomst kun je binnen 14 dagen ontbinden, of drie weken als de bedenktermijn er niet in staat.
- WW na een vaststellingsovereenkomst: alleen als het initiatief bij de werkgever lag en er geen dringende reden is. Zelf ontslag nemen: in de regel geen WW.
- Ontslag nemen vraagt een duidelijke en ondubbelzinnige verklaring.
- België: onderling akkoord kan voor de werkloosheid tellen als ontslag nemen.
- Je eigen gesprek opnemen mag in beide landen.
Hoe je pesten op het werk bewijst: Pesten op het werk bewijzen. Wat je daarna met een opname doet: Wat je met een opname doet, en wat je er niet mee doet.
Bronnen
Algemene informatie, geen juridisch advies. Raadpleeg voor een concreet geval een advocaat arbeidsrecht, je vakbond of het Juridisch Loket.
Kan ik een getekende vaststellingsovereenkomst nog terugdraaien?
Ja. Volgens artikel 7:670b lid 2 BW kan de werknemer de beëindigingsovereenkomst binnen veertien dagen na het sluiten ontbinden met een schriftelijke verklaring aan de werkgever, zonder opgave van redenen. Staat de bedenktermijn niet in de overeenkomst, dan bedraagt die drie weken. De overeenkomst moet schriftelijk worden gesloten.
Krijg ik WW na een vaststellingsovereenkomst?
Dat kan, als de beëindiging op initiatief van de werkgever is en er geen dringende reden aan ten grondslag ligt; dan ben je niet verwijtbaar werkloos. In de praktijk wordt in de overeenkomst vastgelegd dat het initiatief bij de werkgever lag, dat er geen dringende reden is en dat de opzegtermijn in acht is genomen. Bij een te vroege einddatum gaat de WW pas in na afloop van de fictieve opzegtermijn.
Ik heb in een opwelling gezegd dat ik ontslag neem. Ben ik nu ontslagen?
Niet automatisch. Volgens vaste rechtspraak vereist opzegging door de werknemer een duidelijke en ondubbelzinnige verklaring die gericht is op beëindiging van de arbeidsovereenkomst. Een kantonrechter oordeelde bijvoorbeeld dat een WhatsApp-bericht met de tekst 'Ontslag mij omdat kan niet meer' geen zodanige verklaring was. Hoe langer je na zo'n uitspraak handelt alsof het ontslag vaststaat, hoe moeilijker het wordt om je op een opwelling te beroepen.
Krijg ik WW als ik zelf ontslag neem?
In de regel niet. Wie zelf ontslag neemt zonder dat voortzetting van het werk redelijkerwijs niet van hem kon worden gevergd, is verwijtbaar werkloos, en UWV weigert dan de WW.
Mag ik het gesprek opnemen waarin ze me een vaststellingsovereenkomst voorleggen?
Ja. In Nederland stelt artikel 139a van het Wetboek van Strafrecht alleen het opnemen strafbaar door iemand die geen deelnemer is aan het gesprek. Een gesprek met je leidinggevende of HR waaraan je zelf deelneemt, mag je opnemen, ook zonder toestemming. In België pleegt een deelnemer die een communicatie opneemt volgens het Hof van Cassatie (2015) evenmin een misdrijf.
Hoe zit het in België?
Een ontslag door de werknemer met opzegging moet schriftelijk worden betekend (artikel 37 van de wet van 3 juli 1978). Voor de werkloosheid behandelt de RVA het verlaten van een passende dienstbetrekking zonder wettige reden als werkloosheid door eigen toedoen, met een verwittiging of een uitsluiting van 4 tot 52 weken; een beëindiging in onderling akkoord wordt daarbij in de regel gelijkgesteld met ontslag nemen.