Stłuczka – co robić? Oświadczenie sprawcy, policja i zdanie, które padło na miejscu

Uderzenie, potem cisza. Obaj kierowcy wysiadają.

I prawie zawsze w pierwszych sekundach pada zdanie, które później będzie najważniejsze. „Nie widziałem pana.” „Spieszyłem się.” „Przepraszam, to moja wina.”

Potem wymiana danych, jakieś zdjęcia, oświadczenie na kartce, każdy jedzie dalej. A tego zdania nie ma nigdzie.

Oświadczenie sprawcy opisuje, co się stało. Nie zapisuje tego, co zostało powiedziane.

W skrócie

Co zrobić na miejscu

Obowiązki uczestnika zdarzenia drogowego określa art. 44 ustawy Prawo o ruchu drogowym:

• zatrzymać się i nie powodować dalszego zagrożenia,
• zabezpieczyć miejsce zdarzenia,
• podać dane pozostałym uczestnikom,
• przy rannych – udzielić pomocy i wezwać pogotowie oraz policję.

Opuszczenie miejsca zdarzenia bez wypełnienia tych obowiązków to wykroczenie z art. 97 Kodeksu wykroczeń.

Gdy nikt nie jest ranny, a kierowcy zgadzają się co do winy, policja nie jest potrzebna. Sprawca spisuje oświadczenie, które jest podstawą zgłoszenia szkody z jego OC. Gdy zgody nie ma – wzywa się policję.

Oświadczenie sprawcy nie zamyka sprawy

To powszechne przekonanie: mamy kartkę z podpisem, sprawa załatwiona.

W praktyce bywa inaczej. Ubezpieczyciel może dokonywać własnych ustaleń i zdarza się, że kwestionuje okoliczności opisane przez uczestników – w jednej ze spraw (Sąd Rejonowy w Gdyni, I C 455/20) ubezpieczyciel podważał, czy do zderzenia doszło tak, jak zadeklarowali kierowcy, mimo spisanego oświadczenia o przyjęciu winy. Zdarza się też, że sprawca po kilku dniach zmienia zdanie i twierdzi, że podpisał pod wpływem stresu.

Dlatego oświadczenie warto wzmocnić:

• zdjęciami przed przestawieniem aut: położenie, uszkodzenia, tablice, znaki,
• danymi świadków, zanim odejdą,
• zapisem tego, co padło na miejscu – bo właśnie tego oświadczenie nie zawiera.

I zasada w drugą stronę: nie stwierdzaj jako faktu tego, czego nie jesteś pewien. „Nic się panu nie stało?” i „to całkowicie moja wina” to dwa różne zdania.

Nagranie własnej rozmowy jest dozwolone

W Polsce nagranie rozmowy, w której się uczestniczy, co do zasady nie jest przestępstwem: art. 267 § 3 Kodeksu karnego dotyczy uzyskiwania informacji, do której nie jest się uprawnionym, a uczestnik rozmowy jest uprawniony do tego, co się do niego mówi. Sąd Najwyższy uznawał nagrania dokonane bez wiedzy rozmówcy za dowód w sprawach cywilnych, jeśli nie podważono skutecznie ich autentyczności. Więcej w Czy można nagrywać rozmowę bez zgody?. Jeśli na miejsce przyjedzie policja, zajrzyj do Czy można nagrywać policję?.

Problemem jest moment. Właśnie w ciebie uderzono, serce wali, trzeba zjechać z jezdni, a drugi kierowca już idzie. Nikt w takim stanie nie wyjmuje telefonu, nie otwiera aplikacji i nie naciska przycisku. A zdanie, które ma znaczenie, pada w pierwszych dziesięciu sekundach – to struktura z Dlaczego przycisk nagrywania zawsze wciskasz za późno w najbardziej skrajnej postaci.

TalkSafe to aplikacja do nagrywania na Androida, która zaczyna nagrywać, gdy usłyszy wybrane wcześniej słowo – przy zablokowanym ekranie, bez odblokowywania telefonu i otwierania aplikacji. Słowa są rozpoznawane niezależnie od tego, kto je wypowie, więc można ustawić to, co zwykle mówi drugi kierowca: „ubezpieczenie”, „nie widziałem”. Zapisanie dwóch słów, które zwykle padają w tym samym zdaniu, sprawia, że wykrywanie jest dokładniejsze. 30 sekund sprzed startu zostaje w pliku – zdanie, które padło, zanim się zorientowałeś, nie ginie.

Nagrywanie rozmów, w których nie uczestniczysz, to podsłuch i przestępstwo.

Jeśli stłuczka zdarzyła się w Niemczech, Holandii albo Wielkiej Brytanii

• Niemcy: trzeba się zatrzymać, zabezpieczyć miejsce, pomóc rannym i na żądanie podać imię, nazwisko, adres, prawo jazdy, dowód rejestracyjny i dane ubezpieczenia (§ 34 StVO); odjazd bez tego jest przestępstwem (§ 142 StGB). Spontaniczne „to moja wina” zwykle nie jest wiążącym uznaniem winy, ale może być poszlaką. Nagranie rozmowy bez zgody jest przestępstwem (§ 201 StGB) – bezpieczniej nagrać zaraz potem własnym głosem, co zostało powiedziane. Po niemiecku: Unfall – was tun?.
• Holandia: trzeba się zatrzymać i podać swoją tożsamość (art. 7 Wegenverkeerswet). Wspólne europejskie oświadczenie o zdarzeniu (Europees schadeformulier) nie jest przyznaniem się do winy – opisuje fakty, a odpowiedzialność ocenia ubezpieczyciel. Nagranie własnej rozmowy jest dozwolone. Po niderlandzku: Aanrijding – wat te doen?.
• Wielka Brytania: kierowca musi się zatrzymać i na żądanie podać imię i adres, dane właściciela i numer rejestracyjny; jeśli danych nie podano, trzeba zgłosić zdarzenie na policji jak najszybciej, a najpóźniej w ciągu 24 godzin (sekcja 170 Road Traffic Act 1988). Po angielsku: No accident form has a box for what was said.

Irlandia nie jest omówiona w tym artykule.

Podsumowanie

• Zatrzymaj się, zabezpiecz miejsce, podaj dane; przy rannych – 112 i policja.
• Przy zgodzie co do winy – oświadczenie sprawcy; bez zgody – policja.
• Oświadczenie bywa kwestionowane. Zdjęcia, świadkowie i zapis tego, co padło, je wzmacniają.
• Nagranie własnej rozmowy jest w Polsce co do zasady dozwolone.

Co zrobić z nagraniem potem: Co zrobić z nagraniem, a czego z nim nie robić.

Źródła

• Road Traffic Act 1988, section 170 (legislation.gov.uk)
• Wegenverkeerswet 1994, artikel 7 (wetten.overheid.nl)

Informacja ogólna, nie porada prawna. W konkretnej sprawie skontaktuj się ze swoim ubezpieczycielem albo z adwokatem lub radcą prawnym.