Bezpieczeństwo
Stalking, czyli uporczywe nękanie: jaka kara z art. 190a k.k. i jak zebrać dowody
Uporczywe nękanie jest w Polsce przestępstwem od 2011 r.: art. 190a § 1 Kodeksu karnego przewiduje od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego. Dowody muszą się sumować: wiadomości, połączenia, świadkowie, datowany dziennik. Nagranie rozmowy, w której uczestniczysz, jest co do zasady dozwolone. Także Niemcy, Holandia i Wielka Brytania.
Znowu stoi naprzeciwko przystanku. Trzecia wiadomość dzisiaj, z nowego numeru. Na komisariacie ostatnio padło pytanie: „A dowody?”
Każde zdarzenie z osobna wydaje się drobne. Razem — nie.
Stalking to przestępstwo powtarzalności. Dowód też musi się powtarzać — zdarzenie po zdarzeniu, z datą.
W skrócie
| Kwestia | Polska | Podstawa |
|---|---|---|
| Przestępstwo | Uporczywe nękanie (od 2011 r.) | Art. 190a § 1 k.k. |
| Kara | Od 6 miesięcy do 8 lat | Art. 190a § 1 k.k. |
| Gdy pokrzywdzony targnie się na życie | Od 2 do 15 lat | Art. 190a § 3 k.k. |
| Ściganie | Na wniosek pokrzywdzonego | Art. 190a k.k. |
| Nagranie rozmowy, w której uczestniczysz | Co do zasady nie jest przestępstwem | Art. 267 k.k. dotyczy cudzych rozmów |
Art. 190a k.k.
Art. 190a § 1 Kodeksu karnego: kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby dla niej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia lub istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
Jeżeli następstwem czynu jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, kara wynosi od 2 do 15 lat (§ 3, po zmianie z 2023 r.).
Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego. Bez twojego wniosku sprawa nie ruszy.
Dwa słowa są kluczowe: uporczywe i uzasadnione okolicznościami. To właśnie muszą pokazać dowody — powtarzalność i to, że twój strach ma podstawy.
Co zbierać
- Zrzuty ekranu każdej wiadomości, z widoczną datą i nadawcą — zanim zniknie.
- Wykaz połączeń i wiadomości głosowe, które zostawił sprawca.
- Zdjęcia: samochód pod domem, rzeczy zostawione pod drzwiami.
- Nazwiska świadków.
- Dokumentacja medyczna, wsparcie psychologiczne.
- Twoje wyraźne „nie”, raz, na piśmie.
- Datowany dziennik: każde zdarzenie z datą, godziną, miejscem, przebiegiem, świadkami — i tym, co zmieniło w twoim życiu (inna droga do pracy, przeprowadzka, zwolnienie lekarskie).
Nagranie: w Polsce co do zasady dozwolone
Art. 267 Kodeksu karnego dotyczy podsłuchu cudzych rozmów. Nagranie rozmowy, w której uczestniczysz — telefonu z groźbami, spotkania, na którym sprawca pojawia się bez zapowiedzi — co do zasady nie jest przestępstwem. Więcej w Czy można nagrywać rozmowę bez zgody?
Problem to moment. Nikt nie uprzedza, kiedy się pojawi, a wyjmowanie telefonu na jego oczach może wszystko pogorszyć.
TalkSafe to aplikacja do nagrywania na Androida, która zaczyna nagrywać na wcześniej wybrane słowo, działa przy zablokowanym ekranie i zapisuje w pliku 30 sekund sprzed startu. Słowa są rozpoznawane niezależnie od tego, kto je wypowie. Naturalny wybór to słowo, które powiesz w tej chwili: „przestań”. Gdy powiesz „Przestań mnie śledzić”, nagrywanie się zaczyna — a to, co było wcześniej, też jest w pliku, z telefonem w kieszeni.
Przycięcie fragmentu zapisuje nowy plik, a oryginał zostaje nietknięty. Więcej w Jak przyciąć nagranie głosowe na Androidzie i nie stracić oryginału.
Aplikacja nagrywa to, co słyszy mikrofon w pomieszczeniu — rozmowę, w której uczestniczysz. Instalowanie czegoś w cudzym telefonie albo zostawianie urządzenia, które nagrywa pod twoją nieobecność, to podsłuch.
Jeśli mieszkasz w Niemczech, Holandii lub Wielkiej Brytanii
- Niemcy: nachodzenie (Nachstellung) jest przestępstwem z § 238 StGB; od 2021 r. wystarczy działanie wielokrotne, kara do 3 lat lub grzywna. Sąd rodzinny może na podstawie ustawy o ochronie przed przemocą (Gewaltschutzgesetz) zakazać kontaktu i zbliżania się. Nagranie rozmowy bez zgody jest jednak przestępstwem także dla uczestnika (§ 201 StGB) — prowadź dziennik własnym głosem.
- Holandia: belaging z art. 285b Sr — systematyczne, bezprawne naruszanie czyjejś prywatności, by zmusić lub zastraszyć — zagrożone jest karą do 3 lat lub grzywną; ściganie następuje na skargę. Nagranie własnej rozmowy jest dozwolone.
- Wielka Brytania: Anglia i Walia są omówione w angielskiej wersji tego tekstu.
W skrócie
- Uporczywe nękanie to przestępstwo z art. 190a k.k.: od 6 miesięcy do 8 lat.
- Ściganie na wniosek pokrzywdzonego.
- Dowody się sumują: zrzuty, połączenia, wiadomości głosowe, świadkowie, twoje „nie” na piśmie, dziennik.
- Nagranie rozmowy, w której uczestniczysz, jest co do zasady dozwolone.
Co zrobić z nagraniem potem: Co zrobić z nagraniem, a czego z nim nie robić.
Informacja ogólna, nie porada prawna. W razie bezpośredniego zagrożenia dzwoń pod 112. W konkretnej sprawie skonsultuj się z adwokatem lub radcą prawnym.
Jaka jest kara za stalking w Polsce?
Art. 190a § 1 Kodeksu karnego stanowi, że kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby dla niej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia lub istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Jeżeli następstwem czynu jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, kara wynosi od 2 do 15 lat.
Czy stalking jest ścigany z urzędu?
Nie. Ściganie przestępstwa z art. 190a § 1 lub § 2 Kodeksu karnego następuje na wniosek pokrzywdzonego.
Jakie dowody zbierać przy uporczywym nękaniu?
Uporczywe nękanie to przestępstwo powtarzalności, więc dowody muszą się sumować: zrzuty ekranu każdej wiadomości z datą, wykaz połączeń, wiadomości głosowe zostawione przez sprawcę, zdjęcia, nazwiska świadków, dokumentacja medyczna i datowany dziennik, w którym każde zdarzenie jest zapisane z datą, godziną, miejscem i tym, jak zmieniło twoje życie.
Czy mogę nagrać rozmowę z osobą, która mnie nęka?
W Polsce nagranie rozmowy, w której się uczestniczy, co do zasady nie jest przestępstwem; art. 267 Kodeksu karnego dotyczy podsłuchu cudzych rozmów. Z TalkSafe można ustawić jako słowo kluczowe to, co powiesz w tej chwili, na przykład przestań, a 30 sekund sprzed startu również zostaje w pliku.
Jak jest w Niemczech i w Holandii?
W Niemczech nachodzenie jest przestępstwem z § 238 StGB, zagrożonym karą do 3 lat lub grzywną, ale nagranie rozmowy bez zgody jest tam przestępstwem także dla uczestnika (§ 201 StGB). W Holandii belaging z art. 285b Sr zagrożone jest karą do 3 lat, ściganie następuje na skargę, a nagranie własnej rozmowy jest dozwolone.