Ev sahibi depozitoyu vermiyor: üç aylık sınır, banka hesabı ve teslimdeki bildirim şartı

Ev boşaltıldı, anahtarlar teslim edildi. Ev sahibi odaları bir dolaştı: “Gayet iyi.”

İki ay sonra depozito yok. Onun yerine bir mesaj: boya, badana, temizlik — 15.000 lira.

Teslimde söylenenler çoğu zaman en iyi delildir — ve çoğu zaman hiçbir yere yazılmamış tek şeydir.

Bir bakışta

Üç aylık kira — ve banka hesabı

TBK 342, konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracının vereceği güvencenin üç aylık kira bedelini aşamayacağını söyler.

Para olarak verilen güvence, kiracı tarafından kiraya verenin onayı olmadan çekilmemek üzere vadeli bir tasarruf hesabına yatırılır; kıymetli evrak bir bankaya depo edilir. Banka güvenceyi ancak:

• iki tarafın rızasıyla,
• kesinleşmiş bir icra takibiyle veya
• kesinleşmiş bir mahkeme kararıyla geri verebilir.

Üç ay kuralı

Burada kiracı lehine önemli bir hüküm var. Kiraya veren, sözleşmenin sona ermesinden başlayarak üç ay içinde kiracıya karşı dava açtığını veya icra ya da iflas takibine giriştiğini bankaya yazılı olarak bildirmemişse, banka kiracının istemi üzerine güvenceyi geri vermekle yükümlüdür.

Yani parası bankada duran bir kiracı, ev sahibi üç ay boyunca bir şey yapmazsa doğrudan bankaya gidebilir. Pratikte depozito çoğu zaman ev sahibine elden veya havaleyle verilir; o zaman bu mekanizma işlemez ve alacak için dava veya takip gerekir.

Eskime kesilemez

TBK 334: kiracı kiralananı teslim aldığı durumda geri vermekle yükümlüdür; ancak sözleşmeye uygun kullanma dolayısıyla meydana gelen eskime ve bozulmalardan sorumlu değildir. Yargıtay uygulamasında kiracı yalnızca kötü kullanımdan doğan zarardan sorumlu tutulur.

Solmuş boya, olağan aşınma, kullanım izleri — bunlar hasar değildir.

Teslimde ev sahibinin bildirim yükü

TBK 335: kiraya veren, geri verme sırasında kiralananın durumunu gözden geçirmek ve kiracının sorumlu olduğu eksiklikleri derhal ve yazılı olarak bildirmek zorundadır. Bildirmezse, olağan inceleme ile belirlenemeyecek eksiklikler dışında kiracı sorumluluktan kurtulur.

Bu yüzden teslim anı belirleyicidir. Teslimde ev sahibi “gayet iyi” deyip yazılı bir şey bildirmediyse, sonradan gelen “boya badana parası” talebinin dayanağı zayıftır.

Teslimde ne yapmalı

• Girişte mevcut her kusuru yazın, tarihli fotoğraf çekin.
• Çıkışta odaları birlikte dolaşın. Ev sahibinin “sorun yok” dediği yerleri yazılı tespit edin.
• Anahtarı teslim ettiğiniz tarihi belgelendirin.
• Gördüğünüz eksikleri ve ev sahibinin söylediklerini aynı gün mesajla teyit edin.

Kayıt: yalnızca rızayla

Teslimde söylenenlerin çoğu yazıya geçmez: “Çivi delikleri sorun değil”, “Boyayı biz zaten yaptıracağız.” Türkiye’de bu konuşmayı gizlice kaydetmek seçenek değildir: TCK 133/2, katıldığınız aleni olmayan bir söyleşiyi diğer konuşanların rızası olmadan kaydetmeyi suç sayar. Ayrıntı: Gizli ses kaydı almak suç mu?

Rızayla kayıt sorun değildir ve teslim için gerekçesi açıktır: “İkimizde de aynı kayıt olsun.”

TalkSafe, önceden belirlediğiniz bir kelimeyi duyduğunda kayda başlayan ve ekran kilitliyken çalışan bir Android ses kayıt uygulamasıdır — elleriniz fotoğraf ve tutanak için serbest kalır. Anahtar kelimeyi kendi sorunuza koyun, örneğin “kaydedeyim”. “Teslimi kaydedeyim mi?” diye sorduğunuzda kayıt o anda başlar; cevap ve ardından her oda hakkında söylenenler dosyadadır. Ayrıntı: Önce bir şey söylersiniz.

Kırptığınızda orijinal korunur.

Kısaca

• Depozito üç aylık kirayı aşamaz (TBK 342).
• Bankada tutuluyorsa, ev sahibi üç ay içinde dava veya takip bildirmezse banka kiracıya iade eder.
• Olağan eskime kesilemez (TBK 334).
• Ev sahibi eksiklikleri teslimde derhal ve yazılı bildirmelidir (TBK 335).
• Teslimi fotoğraflayın, yazılı teyit alın, konuşmayı yalnızca rızayla kaydedin.

Kayıtla sonra ne yapılır, ne yapılmaz: Bir kayıtla ne yapmalı, ne yapmamalı.

Genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir. Somut bir durum için bir avukata danışın.