Sözlü sözleşme geçerli mi? Geçerli, ama yazılı teklifle çelişince ne olur?

Fayans ustası boş mutfakta, teklif tezgâhın üstünde.

“Eski fayansları siz söküp götürüyorsunuz, değil mi?” “Tabii, onu biz hallederiz.”

Üç hafta sonra fatura geliyor. Yeni bir kalem var: moloz atımı, 9.000 TL. “Teklifte yoktu.”

Sözlü sözleşme de sözleşmedir. Zor olan, onu ispat etmektir.

Bir bakışta

Kuzey Kıbrıs ve Türkçe konuşulan diğer ülkeler burada incelenmedi.

Sözlü de bağlayıcıdır

TBK 12: Sözleşmelerin geçerliliği, kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça hiçbir şekle bağlı değildir. Şantiyede verilen bir söz, telefonda “tamam, öyle yapalım” demek, el sıkışmak – hepsi sözleşme kurabilir.

İstisnaları kanun belirler. En bilinenleri:

• Taşınmaz satışı: resmî şekilde, tapuda yapılmalıdır (TBK 237).
• Kefalet: yazılı şekilde yapılmalı, kefilin sorumlu olacağı azami miktar ve tarih belirtilmelidir (TBK 583).

Bir tadilat, bir boya işi, bir taşınma hizmeti için kanun özel bir şekil aramaz.

Asıl mesele ispat

HMK 200‘e göre belirli bir tutarı aşan hukuki işlemler senetle ispat edilmelidir. Bu tutar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir; güncel rakamı işlem tarihine göre kontrol edin.

Senet yoksa kapı tamamen kapanmaz. HMK 202‘ye göre karşı taraftan gelen ve iddiayı muhtemel gösteren bir belge delil başlangıcı sayılır ve tanık dinlenebilir. Yargıtay, WhatsApp yazışmalarını da bu şekilde kabul etmiştir (ayrıntısı Borç verdim, senet yok yazısında).

Teklifte başka, ustanın sözünde başka

Mutfaktaki durum tam olarak budur: Yazılı bir teklif var, sözlü olarak bir şey eklendi.

HMK 201 açıktır: Senede bağlı bir iddiaya karşı ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikteki hukuki işlemler, tutarı düşük olsa bile tanıkla ispat edilemez. Teklife ek sözlü bir anlaşmayı ispat etmek için yazılı bir şey gerekir: bir mesaj, bir e-posta, ustanın onayı.

Aynı gün yapabileceğiniz şey

En basit güvence, konuşmadan sonra kısa bir mesajdır:

Bugün konuştuğumuz gibi, eski fayansların sökülüp atılması teklif fiyatına dahildir.

Usta “evet” yazarsa ya da itiraz etmezse, tarihli bir yazılı belgeniz olur. Ustadan gelen bir cevap, delil başlangıcı olarak kullanılabilir.

Kayıt konusunda Türkiye’de dikkatli olmak gerekir: TCK 133/2, katıldığınız bir konuşmayı diğer tarafların rızası olmadan kaydetmeyi de suç sayar. Ayrıntısı: Gizli ses kaydı almak suç mu?

Rızayla kaydetmek mümkündür. TalkSafe, önceden belirlediğiniz bir kelimeyle başlayan ve ekran kilitliyken çalışan bir kayıt uygulamasıdır. Anahtar kelimeyi kendi sorunuza koyun, örneğin “kaydedebilir”: “Konuştuklarımızı kaydedebilir miyim, ikimizde de aynısı olsun?” dediğinizde kayıt başlar ve “evet” dosyada olur – önceki 30 saniyeyle birlikte. Ayrıca bkz. Önce bir şey söylersiniz.

Kısaca

• Sözlü sözleşme geçerlidir; şekli yalnızca kanun arar.
• Belirli tutarın üzerinde senetle ispat gerekir.
• Yazılı teklife karşı veya ek sözlü iddia tanıkla ispat edilemez.
• Aynı gün konuşulanı yazıyla özetleyin.
• Kayıt yalnızca rızayla.

Kayıtla sonra ne yapılacağı: Bir kayıtla ne yapmalı, ne yapmamalı.

Kaynaklar

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (Mevzuat Bilgi Sistemi)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (Mevzuat Bilgi Sistemi)

Genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir. Somut bir durum için bir avukata danışın.