Geld geleend aan een vriend en niet terugbetaald: bewijzen zonder contract, en waarom een mondelinge herinnering niet telt

Een vriend had snel geld nodig. „Volgende maand krijg je het terug”, zei hij. Jullie kennen elkaar al jaren, dus niemand schreef iets op. Je maakte het over.

Een jaar later breng je het voorzichtig ter sprake.

„Over dat geld…” „Wacht even — dat was toch een cadeau?”

Een overschrijving bewijst dat het geld weg is. Niet dat het terug moest komen.

Nederland en België naast elkaar

Wie terugbetaling eist, moet bewijzen

Een lening hoeft niet op papier. Maar als de ander zegt dat het een gift was, moet wie stelt dat het een lening was, dat bewijzen.

Een bankoverschrijving laat alleen zien dat het geld is overgemaakt. Een cadeau, een bijdrage aan gedeelde kosten of de terugbetaling van iets anders ziet er op het afschrift hetzelfde uit. Wat helpt:

• Een omschrijving bij de overschrijving: „lening”.
• Appjes waarin de ander vraagt om te lenen of belooft terug te betalen.
• Gedeeltelijke terugbetalingen.
• Getuigen die de afspraak hoorden.
• Een opname van een gesprek waaraan je zelf deelnam.

Vijf jaar — en een mondelinge herinnering telt niet

Een vordering tot terugbetaling verjaart na vijf jaar, gerekend vanaf de dag na die waarop zij opeisbaar werd (artikel 3:307 BW).

Hier zit de valkuil. Een aanmaning stuit de verjaring alleen als zij schriftelijk is (artikel 3:317 BW). Het Gerecht in eerste aanleg van Curaçao wees op 11 maart 2024 (ECLI:NL:OGEAC:2024:85) een vordering uit een lening van NAf 15.000 af. De lener zei dat hij binnen de termijn meerdere keren mondeling om terugbetaling had gevraagd. Ook als dat vast zou komen te staan, oordeelde het gerecht, kon het de verjaring niet stuiten. De incassobrieven uit 2023 kwamen te laat.

Dus: vraag je geld terug per brief, mail of appje — niet alleen aan de keukentafel.

Wat de schuldenaar zegt, telt wel

Andersom ligt het anders. Een erkenning door de schuldenaar stuit de verjaring (artikel 3:318 BW), en die kan mondeling of schriftelijk worden gedaan en hoeft niet expliciet te zijn. In de praktijk worden er wel hoge eisen aan gesteld, en je moet haar later kunnen bewijzen.

Na stuiting begint een nieuwe termijn van dezelfde duur (artikel 3:319 BW). Een erkenning nadat de termijn al verstreken is, komt te laat.

Wat je nu kunt doen

• Vraag schriftelijk. „Over de € 3.000 die ik je heb geleend — wanneer kun je terugbetalen?” Dat is meteen een schriftelijke aanmaning.
• Bewaar het antwoord. „Volgende maand, beloofd” is bewijs van de lening en kan een erkenning zijn.
• Stel een betalingsregeling voor. Gaat de ander akkoord, dan erkent hij de schuld.
• Vraag om een schuldbekentenis, ondertekend door de schuldenaar.

Je eigen gesprek opnemen mag

Over geld praat je aan tafel of aan de telefoon. In Nederland is het opnemen van een gesprek waaraan je zelf deelneemt niet strafbaar; artikel 139a Sr gaat over gesprekken van anderen. In België pleegt een deelnemer die zijn eigen gesprek opneemt volgens het Hof van Cassatie geen misdrijf. Meer in Mag je een gesprek stiekem opnemen?

„Mag ik dit opnemen?” zeg je alleen niet zo makkelijk tegen een oude vriend.

TalkSafe is een opname-app voor Android die begint op een vooraf gekozen woord, werkt met vergrendeld scherm en de 30 seconden daarvoor in het bestand bewaart. Woorden worden herkend wie ze ook uitspreekt, dus je kunt kiezen wat de ander waarschijnlijk zegt: „terugbetalen”, „volgende maand”. Zegt hij „Ik betaal je volgende maand terug”, dan begint de opname — en wat daarvoor gezegd werd, zit er ook in.

Inkorten bewaart een nieuw bestand en laat het origineel ongemoeid. Meer in Een spraakopname inkorten op Android zonder het origineel te verliezen.

En stuur daarna een appje: „Afgesproken: je betaalt de € 3.000 terug vóór de 30e.” Dan heb je ook de schriftelijke aanmaning.

België

Sinds 1 november 2020 is volgens boek 8 van het Burgerlijk Wetboek een geschrift nodig om een rechtshandeling van meer dan 3.500 euro te bewijzen (daarvoor was de grens 375 euro). Persoonlijke vorderingen verjaren na tien jaar (artikel 2262bis), en een erkenning door de schuldenaar stuit de verjaring.

Suriname, Aruba en Sint Maarten zijn hier niet uitgewerkt.

Kort gezegd

• Een lening zonder contract is geldig, maar jij moet bewijzen dat het een lening was.
• In Nederland vijf jaar; je eigen mondelinge herinnering stuit niet — vraag schriftelijk.
• Erkenning door de schuldenaar stuit wel, ook mondeling — als je haar kunt bewijzen.
• Je eigen gesprek opnemen mag; bevestig daarna per appje.

Wat je daarna met een opname doet: Wat je met een opname doet, en wat je er niet mee doet.

Wat je doet als de verhuurder de borg niet terugbetaalt, staat in Verhuurder betaalt de borg niet terug: 14 dagen, 30 dagen en waarom het opleverrapport alles beslist.

Of een mondelinge afspraak geldig is en wat telt als de offerte iets anders zegt: Is een mondelinge afspraak geldig? Ja, maar wat als de offerte iets anders zegt?.

Algemene informatie, geen juridisch advies. Verjaringstermijnen lopen ook als je er niet aan denkt; raadpleeg voor een concreet geval een advocaat.